Zmienność transgresywna

Zwierzęta gospodarskie, nawet ras o ustalonym genotypie, są heterozygotyczne pod względem znacznej liczby loci. W wyniku krzyżowania takich osobników potomstwo może mieć założenia genetyczne warunkujące wartości cechy takie, jakie obserwowano u rodziców, bądź wartości wyższe lub niższe niż u rodziców, czyli wykazujące większą zmienność cechy. Zjawisko to nosi nazwę transgresji. Ilustruje je przykład: Załóżmy, że wydajność mleczna krów jest kontrolowana przez geny z 3 loci — D, E i F. Efekty genów D, E i F są identyczne (D = E = F), a każdy z nich zwiększa produkcję mleka o 400 kg. Genotyp ddeeff warunkuje wydajność 2400 kg mleka, DDEEFF — 4800 kg, natomiast heterozygotyczny DdEeFf— 3600 kg mleka. W potomstwie rodziców heterozygotycznych pod względem genów kontrolujących produkcję mleka mogą wystąpić różne genotypy (typowe rozszczepienie przy krzyżowaniu heterozygot), warunkujące różną wydajność mleczną. Przeważająca część potomstwa będzie się charakteryzować średnią wartością cechy, równą wartości cechy u rodziców. Pojawią się jednak także inne wartości cechy — wyższe niż u rodziców (np. genotyp DDEEFF, warunkujący produkcję 4800 kg mleka) lub niższe (ddeeff 2400 kg mleka).